Našli tu hviezdicový lampión, ktorý patrí k sviatku Tết Trung thu, aj pôvabné motívy ľudových obrazov Đông Hồ. Návštevníci si mohli vlastnoručne vyrobiť hviezdicový lampión (19. septembra) a vyskúšať si maľovanie obrazov v štýle Đông Hồ (26. septembra). Za týmito tvorivými stretnutiami stála učiteľka vietnamčiny, ktorá priblížila príbehy kultúry svojej rodnej krajiny medzinárodnému publiku cez radosť z vlastného objavovania.

Hviezdicový lampión – svetlo sviatku Tết Trung thu

Na pätnásty deň ôsmeho mesiaca lunárneho kalendára oslavujú mnohé vietnamské rodiny Tết Trung thu, známy aj ako Sviatok stredu jesene. Je to sviatok úzko spätý s deťmi. Po zotmení sa deti vydávajú s farebnými lampiónmi na prechádzky a lampiónové sprievody, stretávajú sa s kamarátmi a potom si v kruhu rodiny vychutnávajú pohľad na mesiac a tradičné sviatočné koláčiky. Spomedzi rôznych podôb lampiónov patrí k najznámejším ten v tvare hviezdy.

Jeho konštrukciu tvoria tenké bambusové latky pospájané do päťcípej hviezdy a potiahnuté farebným papierom. Táto jednoduchá podoba dáva priestor na výber a kombinovanie farieb i na vlastné zdobenie. Keď sa v lampióne rozsvieti svetlo, farebný papier ho v tme rozohrá do žiarivých odtieňov.

Spoznávať výrobu hviezdicového lampiónu znamená zároveň nazrieť do atmosféry vietnamského Tết Trung thu. Za touto ručne vyrábanou hračkou sa skrýva príbeh sviatku venovaného detskej radosti, chvíľam stráveným s rodinou a zvykom, ktoré sa odovzdávajú z generácie na generáciu.

Obrazy Đông Hồ – príbehy na papieri điệp

Ľudové obrazy Đông Hồ pochádzajú z rovnomennej dediny v provincii Bắc Ninh na severe Vietnamu. Nezachytávajú iba to, ako veci vyzerajú: rozprávajú o každodennom živote a vyjadrujú ľudské priania. Sliepky s kuriatkami, prasiatka či dieťa držiace rybu môžu niesť želanie šťastnej rodiny, zdravých detí a života v dostatku. Iné námety zobrazujú prácu a všedné chvíle alebo s jemným humorom komentujú spoločnosť.

Osobitý charakter obrazom Đông Hồ dáva tradičná technika ručnej tlače. Remeselníci vyrezávajú motívy do drevených štočkov a jednotlivé farby potom postupne otláčajú na papier. Papier používaný pri tradičnej výrobe sa nazýva giấy điệp: na jeho povrchu je jemná vrstva prášku z mušľových schránok, ktorá mu dodáva mäkký perleťový lesk. Tento účinok sa na fotografii dá zachytiť len ťažko. Aj tlačové farby sa pripravujú z prírodných surovín; ich odtiene sú živé, a predsa si zachovávajú zemitú jemnosť.

Každý obraz tak spája remeselnú zručnosť s kultúrnym príbehom. V zdanlivo jednoduchých tvaroch možno objaviť, ako Vietnamci vnímali svet okolo seba, ako do obrazov vkladali želania všetkého dobrého a ako sa na niektoré každodenné situácie dokázali pozrieť s úsmevom.

Spoznávanie kultúry cez spoločné zážitky a rozhovory

Podľa učiteľky vietnamčiny Thơ Trần si mnohí návštevníci ešte pred samotným tvorivým zážitkom našli čas prečítať si informácie, pýtať sa a spoznať význam obrazov Đông Hồ i hviezdicového lampiónu. Niektorých zaujal nezvyčajný lesk papiera giấy điệp, iní chceli vedieť, ako remeselníci prenášajú obraz z dreveného štočka na papier. Postavy a výjavy na obrazoch v nich vyvolali otázky o tom, aké priania do nich ľudia vo Vietname vkladali.

Pri hviezdicovom lampióne sa zvedavosť začínala pri spájaní bambusovej konštrukcie a výbere farieb. Odtiaľ sa rozhovory prirodzene dostávali k sviatku Tết Trung thu a k tomu, čo znamená pre vietnamské deti. Otázka o papieri či lampióne sa tak mohla zmeniť na rozhovor o tom, ako Vietnamci vytvárajú obrazy, rozprávajú príbehy a odovzdávajú si kultúrne spomienky.

V Bratislave sa hviezdicový lampión a obrazy Đông Hồ stali malými mostmi medzi kultúrami. Pri spoločnom tvorení, otázkach a objavovaní návštevníci spoznali viac než len dva tradičné výrobky. Mohli v nich pocítiť radosť, nádeje i zručnosť ľudí vo Vietname. Aj takto sa vietnamská kultúra dostáva bližšie k novým priateľom: osobne, živo a so spomienkou, ktorá pretrvá aj po prvom stretnutí.
 

Tháng 9/2026, giữa không gian đa sắc màu của lễ hội Lễ hội Giao thoa Văn hóa "Fjúžn" tại Bratislava, một góc văn hóa Việt Nam đã níu chân khách tham dự bằng những điều giản dị mà thân thương: chiếc đèn ông sao của đêm Trung thu và những hình ảnh mộc mạc trong tranh Đông Hồ. Tại đây, khách được tự tay làm đèn ông sao (ngày 19/9) và trải nghiệm vẽ tranh Đông Hồ (ngày 26/9). Đằng sau góc trải nghiệm ấy là một cô giáo dạy tiếng Việt, người đã đưa những câu chuyện văn hóa quê hương đến gần hơn với bạn bè quốc tế bằng chính niềm vui được tự tay khám phá.

Đèn ông sao – ánh sáng của Tết Trung thu

Vào ngày rằm tháng Tám âm lịch hằng năm, nhiều gia đình Việt Nam đón Tết Trung thu, một dịp lễ gắn đặc biệt với trẻ em. Khi trời tối, các em mang theo những chiếc đèn nhiều màu sắc đi chơi, rước đèn cùng bạn bè, rồi quây quần bên gia đình để ngắm trăng và thưởng thức bánh Trung thu. Trong số những loại đèn truyền thống, đèn ông sao là hình ảnh dễ nhận ra nhất.

Chiếc đèn có khung làm từ những thanh tre mảnh, ghép thành ngôi sao năm cánh và phủ giấy màu. Cách tạo hình đơn giản ấy cho phép người làm lựa chọn, phối hợp màu sắc và trang trí theo ý thích. Khi được thắp sáng, những mảng giấy màu khiến chiếc đèn trở nên rực rỡ trong đêm.

Tìm hiểu cách làm đèn ông sao cũng là một cách bước vào không khí Tết Trung thu ở Việt Nam. Đằng sau món đồ chơi thủ công là câu chuyện về một ngày lễ dành cho niềm vui của trẻ nhỏ, về thời gian gia đình ở bên nhau và về những tập tục được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Tranh Đông Hồ – những câu chuyện trên giấy điệp

Tranh Đông Hồ là một dòng tranh dân gian ra đời tại làng Đông Hồ, tỉnh Bắc Ninh, miền Bắc Việt Nam. Thay vì chỉ tái hiện cảnh vật, những bức tranh còn kể về đời sống và thể hiện mong ước của con người. Hình ảnh đàn gà, đàn lợn hay em bé ôm cá thường gắn với lời chúc về gia đình hạnh phúc, con cháu khỏe mạnh và cuộc sống no đủ. Những đề tài khác ghi lại cảnh lao động, sinh hoạt hoặc dùng nét hài hước để bình luận về xã hội.

Điều làm nên vẻ riêng của tranh Đông Hồ là kỹ thuật in thủ công. Nghệ nhân khắc hình trên các bản gỗ, sau đó in lần lượt các màu lên giấy. Loại giấy dùng trong tranh truyền thống được phủ một lớp bột vỏ sò mịn, gọi là giấy điệp. Lớp phủ này tạo ánh óng dịu trên bề mặt – một hiệu ứng khó nhận thấy hết nếu chỉ nhìn tranh qua ảnh. Màu in cũng được làm từ các nguyên liệu tự nhiên, mang đến những sắc độ vừa tươi sáng vừa mộc mạc.

Mỗi bức tranh vì thế là sự kết hợp giữa tay nghề của người thợ và một câu chuyện văn hóa. Qua nét tạo hình tưởng chừng giản đơn, người xem có thể khám phá cách người Việt quan sát cuộc sống, gửi gắm lời chúc tốt lành và đôi khi nhìn những chuyện thường ngày bằng một nụ cười dí dỏm.

Trải nghiệm văn hóa qua những câu chuyện

Theo cô giáo Thơ Trần, nhiều khách tham dự đã dành thời gian đọc, hỏi và tìm hiểu ý nghĩa của tranh Đông Hồ cũng như đèn ông sao trước khi bắt tay vào trải nghiệm. Có người thích thú với ánh óng đặc biệt trên mặt giấy điệp; có người tò mò về cách nghệ nhân in hình từ bản khắc gỗ. Những hình tượng trong tranh khiến họ muốn biết người Việt gửi gắm ước mong gì qua từng bức vẽ.

Với đèn ông sao, sự quan tâm bắt đầu từ cách ghép khung tre, chọn và phối màu, rồi dẫn tới câu chuyện về Tết Trung thu và ý nghĩa của ngày lễ này đối với trẻ em Việt Nam. Từ một câu hỏi về chất giấy hay một chiếc đèn, những cuộc trò chuyện mở rộng sang cách người Việt tạo hình, kể chuyện và trao truyền ký ức văn hóa.

Giữa Bratislava, chiếc đèn ông sao và bức tranh Đông Hồ đã trở thành những nhịp cầu nhỏ. Qua việc cùng làm, cùng hỏi và cùng khám phá, khách tham dự không chỉ biết thêm về hai sản phẩm truyền thống, mà còn cảm nhận được niềm vui, ước vọng và sự khéo léo của con người Việt Nam. Đó cũng là cách văn hóa Việt tiếp tục lan tỏa: gần gũi, sống động và để lại dư âm trong lòng những người lần đầu gặp gỡ.