Từ dấu mốc lịch sử đến sức mạnh phát triển đất nước

Ngày 24/11 gắn với một sự kiện quan trọng: Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất khai mạc tại Nhà hát Lớn Hà Nội ngày 24/11/1946, với sự tham dự của Chủ tịch Hồ Chí Minh và hơn 200 đại biểu hoạt động văn hóa. Hội nghị khẳng định vai trò của văn hóa đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước, gắn với tư tưởng “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”.

Tám mươi năm sau, dấu mốc ấy được tiếp nối bằng việc xác lập ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam với mục đích: nhân dân được nâng cao khả năng thụ hưởng văn hóa, đội ngũ văn nghệ sĩ được động viên sáng tại và toàn xã hội đề cao, thực hành lối sống văn hóa, văn minh.

Việc dành một ngày cho văn hóa thể hiện mong muốn đưa những giá trị di sản, nghệ thuật và sáng tạo vào đời sống thường ngày. Nghệ nhân có thêm cơ hội giới thiệu nghề truyền thống; người trẻ tiếp cận lịch sử qua nghệ thuật và công nghệ; các gia đình cùng đến bảo tàng, xem biểu diễn hoặc trải nghiệm làng nghề. Mỗi người vừa là người gìn giữ, vừa có thể đóng góp những giá trị mới cho văn hóa.

Trong ngày này, người lao động Việt Nam được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương; đồng thời việc miễn hoặc giảm phí, lệ phí dịch vụ tham quan tại các cơ sở văn hóa, thể thao công lập được thực hiện theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Bên cạnh đó, Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam quy định Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước và tăng dần theo yêu cầu phát triển, đồng thời khuyến khích huy động nguồn lực xã hội. Đây là cơ sở để đầu tư cho bảo tồn di sản, con người và hoạt động sáng tạo, góp phần đưa văn hóa trở thành nguồn lực cho sự phát triển bền vững.

Biểu trưng hội tụ bản sắc và sức sống văn hóa dân tộc

Thông điệp về một nền văn hóa thống nhất trong đa dạng cũng hiện diện trong biểu trưng chính thức của Ngày Văn hóa Việt Nam. Thiết kế của biểu trưng sử dụng những dải màu đan xen, gợi lên sự phong phú của các cộng đồng dân tộc, loại hình nghệ thuật và lĩnh vực văn hóa Việt Nam. Ở trung tâm là hình tượng trống đồng cách điệu, kết nối cội nguồn lịch sử với sức sống và tinh thần sáng tạo hôm nay.

Hình tượng trống đồng được bao quanh bởi các dải màu, thể hiện sự hội tụ, kế thừa và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống. Những giá trị ấy vừa là nền tảng tinh thần, vừa là động lực thúc đẩy văn hóa Việt Nam phát triển trong thời kỳ mới.

Không chỉ là dấu hiệu nhận diện cho một sự kiện văn hóa, biểu trưng còn góp phần truyền tải thông điệp về một nền văn hóa Việt Nam giàu bản sắc, thống nhất trong đa dạng, không ngừng kế thừa và phát huy các giá trị truyền thống, đồng thời chủ động giao lưu, hội nhập và phát triển.

Một hành trình qua những không gian văn hóa

Sắc màu văn hóa Việt Nam có thể được cảm nhận trong từng chuyến đi: tiếng rao sớm len qua phố, mái đình thấp thoáng sau hàng cây hay tiếng đàn vọng ra từ một ngôi nhà bên sông. Mỗi miền đất giữ một nhịp sống, một giọng nói và những câu chuyện riêng, mời người lữ khách dừng lại lâu hơn để khám phá.

Ở miền Bắc, Hà Nội mở đầu hành trình bằng những con phố cũ, mặt hồ yên ả và các nếp nhà đã đi qua nhiều thế hệ. Rời phố thị, du khách có thể ghé làng gốm, ngắm bàn tay người thợ tạo hình từ đất, rồi tìm về miền Kinh Bắc để nghe những câu quan họ đối đáp. Giữa sân đình và mái ngói rêu phong, di sản tiếp tục được trao truyền qua lời ca, công việc và những cuộc gặp gỡ thường ngày.

Đi về miền Trung, hành trình như chậm lại bên dòng sông Hương ở Huế. Thành quách, lăng tẩm và âm nhạc cung đình gợi nhớ một thời lịch sử, trong khi những khu vườn và nếp nhà đem đến cảm nhận gần gũi về cố đô. Tại Hội An, những bức tường vàng và mái nhà phủ dấu thời gian dẫn bước du khách qua một thương cảng xưa, nơi dấu ấn giao thương còn lưu lại trong kiến trúc và đời sống.

Phương Nam đón khách bằng nhịp sống sôi nổi của Thành phố Hồ Chí Minh, nơi những công trình lịch sử đứng giữa một đô thị luôn chuyển động. Xuôi về đồng bằng sông Cửu Long, không gian mở ra theo những nhánh sông, vườn cây và xóm nhỏ ven bờ. Một câu đờn ca tài tử, một chuyến đò hay cuộc trò chuyện cùng người dân có thể trở thành ký ức đáng nhớ về vùng đất này.

Những điểm hẹn tháng 11/2026

Cả nước đã và đang chuẩn bị hơn 400 chương trình, hoạt động trong dịp hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, bao gồm các buổi biểu diễn nghệ thuật, triển lãm, trải nghiệm làng nghề và giao lưu cùng nghệ nhân, cùng nhiều hoạt động khác, tạo thêm lựa chọn cho du khách.

Chuỗi chương trình tập trung từ ngày 18 đến 24/11, gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất.

Nếu có mặt tại Việt Nam trong tháng 11/2026, bạn có thể tham khảo một số điểm hẹn nổi bật:

- Hà Nội: Diễu hành di sản quanh hồ Hoàn Kiếm (21/11); biểu diễn nghệ thuật và các không gian trải nghiệm văn hóa quanh hồ (21-24/11); chương trình nghệ thuật đặc biệt kết hợp pháo hoa tại Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình (24/11).

- Ninh Bình: Triển lãm ảnh Di sản văn hóa Việt Nam tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư (dự kiến 21-27/11), trong dịp địa phương tổ chức các hoạt động trình diễn, thực hành và giáo dục di sản.

- Huế: Chương trình “Tình khúc Huế” và khai mạc Không gian Văn hóa và trải nghiệm cộng đồng tại Trung tâm Văn hóa – Du lịch – Điện ảnh thành phố (22/11); chương trình nghệ thuật tôn vinh di sản Nhã nhạc cung đình Huế tại tiền sảnh trung tâm (23/11).

- Khánh Hòa: Trưng bày “Tiếng vọng từ lòng đất” tại Bảo tàng tỉnh, cơ sở 16 Trần Phú, Nha Trang (15-28/11); trưng bày “Ký ức văn hóa Khánh Hòa” tại cơ sở ở Phan Rang (trong tháng 11, đến 28/11); trải nghiệm nghề gốm, dệt thổ cẩm và văn hóa Chăm tại bảo tàng, các điểm di sản (20-24/11); Ngày hội văn hóa ẩm thực tại Công viên Yến Phi, Nha Trang (18-24/11).

- Thành phố Hồ Chí Minh: Chương trình “Đại đoàn kết – Sắc màu văn hóa Việt” tại phố đi bộ Nguyễn Huệ (dự kiến khai mạc 22/11); trình diễn 3D Mapping trước trụ sở UBND thành phố (21-24/11); chương trình khởi động Liên hoan Âm nhạc Hozo 2026 tại Công viên bờ sông Sài Gòn (23/11); chương trình nghệ thuật cầu truyền hình kết hợp pháo hoa tại phố đi bộ Nguyễn Huệ, Công viên Trung tâm thành phố mới ở phường Bình Dương và Quảng trường Tháp Tam Thắng ở phường Vũng Tàu (24/11).

- Đồng Tháp: Chương trình nghệ thuật đặc biệt tại Quảng trường Hùng Vương, phường Đạo Thạnh (dự kiến 23/11); các hoạt động liên hoan văn hóa, ẩm thực, trò chơi dân gian và thể thao dân tộc tại các xã, phường (24/11).

Để lựa chọn hoạt động phù hợp với hành trình, bạn có thể truy cập Bản đồ số Văn hóa Việt Nam (CMAP) tại địa chỉ https://cmap.vn/.

Nền tảng CMAP cung cấp thông tin về tên chương trình, thời gian, địa điểm và nội dung, đồng thời được cập nhật liên tục để mỗi người dân và du khách có thêm địa chỉ tìm hiểu, khám phá và kết nối với đời sống văn hóa trên khắp cả nước.

(Trước khi tham dự, du khách nên kiểm tra lịch chính thức của các hoạt động tại các trang web chính thức của đơn vị tổ chức hoặc cơ quan văn hóa địa phương trước khi tham dự.)

Gìn giữ bản sắc, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam

Từ những câu hát miền núi đến nhịp sống sông nước, từ mái đình cổ đến các không gian nghệ thuật đương đại, văn hóa Việt Nam hiện lên như một bức tranh nhiều màu sắc, được bồi đắp qua lịch sử và tiếp tục làm giàu bởi mỗi thế hệ. Việc tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam trên phạm vi cả nước từ năm 2026 đánh dấu một bước tiến trong nỗ lực gìn giữ và phát huy những giá trị ấy, mở thêm cơ hội để cộng đồng tham gia, trải nghiệm và sáng tạo.

Bảo tồn văn hóa không phải là chỉ giữ gìn quá khứ trong trạng thái bất động mà là làm cho những giá trị tốt đẹp của dân tộc tiếp tục được bồi đắp, lan tỏa và phát huy trong đời sống hiện đại.

Với bạn bè quốc tế, đây cũng là lời mời đến gần hơn với một Việt Nam giàu bản sắc, cởi mở và luôn chuyển động – nơi mỗi miền đất còn những câu chuyện chờ được khám phá, mỗi cuộc gặp gỡ có thể mở đầu cho sự thấu hiểu và gắn kết.